Chleb od wieków jest podstawą diety ludzi na całym świecie. To uniwersalna baza do kanapek przygotowywanych na śniadanie czy kolację, dodatek do zup lub dania jednogarnkowe. W formie grzanek może stanowić dodatek do sałatek. Zawiera cenne dla zdrowia witaminy i składniki mineralne. Jednak jego wartość odżywcza zależy od rodzaju mąki, z którego został wykonany. Dlatego warto rozważyć wypiek własnego chleba, np. chleb domowy na zakwasie. Masz wtedy pewność co do składników najwyższej jakości. Zastanawiasz się, jak upiec chleb na zakwasie? Sprawdź nasze proste przepisy i stwórz swoją własną domowej piekarni!
Co to jest zakwas i jak przygotować zakwasu?
Zrobienie własnego zakwasu nie jest skomplikowane, ale wymaga nieco czasu. Do przygotowania zakwasu możesz użyć praktycznie każdego rodzaju mąki, jednak najczęściej używa się mąki żytniej, mąki pszennej lub orkiszowej. Bez względu na ilość mąki czy jej rodzaj, zasada jest jedna: z woda i mąki tworzymy mieszankę, w której dzięki odpowiedniej temperaturze rozpoczyna się proces fermentacji (tylko woda i mąka na start!). Kolejne etapy opierają się na dokarmianiu zakwasu. Pamiętaj, im starszy zakwas, tym lepszy.
Dobrym sposobem przed rozpoczęciem swojej przygody z wypiekiem chleba na zakwasie jest poproszenie kogoś, kto już ma wyhodowany zakwas, aby użyczył nam go trochę. Taki gotowy starter pomoże mniej doświadczonym osobom uniknąć początkowych trudności z utworzeniem zakwasu od zera. To dobry chleb na start! Istnieje również możliwość kupienia gotowego zakwasu w sklepie ze zdrową żywnością lub w piekarni. Pieczenie chleb domowy jest na wyciągnięcie ręki!
Jak i gdzie przechowywać zakwas do chleba?
Najlepszym szklanego naczynia jest słoik. Przykryj go luźno (np. gazą lub zakrętką z dziurkami), aby dostawało się powietrze, niezbędne do fermentacji. Jeśli będziesz piec chleb codziennie lub co drugi dzień, trzymaj zakwas w ciepłym miejscu. Natomiast jeśli zamierzasz piec chleb okazjonalnie, odłóż go do lodówki, pamiętając, by nie zakręcać słoika, a jedynie przykryć go zakrętką. W lodówce może być przechowywany przez okres nieprzekraczający 2 tygodni. Przed następnym użyciu, wyjmij go na około 12 godzin przed planowanym pieczeniem chleba i odstaw w ciepłe miejsce, by się uaktywnił (aktywnego zakwasu).
Przygotowanie zakwasu żytniego – krok po kroku.
Mąka na zakwas żytni najlepiej, aby była o wyższym typie (min. 700). Użyj woda przegotowana i wystudzona (ciepłej wody).
- Pierwszego dnia: Do słoika wsyp 3 łyżki mąki żytniej, wlej 5 łyżek woda. Dokładnie mieszamy, najlepiej drewnianą łyżką. Przykryj (gaza, ręcznikiem kuchennym) i odstaw w ciepłe miejsce.
- Drugiego dnia: Dokarmiamy zakwas dwiema łyżkami mąki oraz dwiema łyżkami woda. Mieszamy. Po upływie około 12 godzin wszystkie składniki zakwasu ponownie mieszamy, przykrywamy i umieszczamy w ciepłe miejsce.
- Codziennie przez 5 kolejnych dni: Powtarzamy proces dokarmiania zakwasu – dodajemy dwie łyżki mąki i dwie łyżki woda, mieszamy i odstawiamy w ciepłe miejsce. Po 7 dniach zakwas powinien być gotowy. Masz swój młody zakwas!
Przygotowanie zakwasu pszennego – krok po kroku.
Zakwas pszenny ma nieco inną strukturę niż zakwas żytni – jest delikatniejszy i lekko lejący. Chleb na zakwasie pszennym ma łagodniejszy smak (jest mniej kwaśny). Najlepiej jest wybrać mąkę pszenną razową, typ 2000. Procedura wyhodowania zakwasu jest bardzo podobna do przygotowanie zakwasu żytniego.
Zakwas pszenny krok po kroku (na bazie żytniego):
- Weź dwie czubate łyżki aktywnego zakwasu żytniego. Wymieszaj w szklanym słoiku z 50 g wody, a następnie dodaj 50 g mąki razowej pszennej i ponownie wymieszać.
- Odstaw na 12 godzin w ciepłe miejsce, aż zakwas zacznie pracować (na jego powierzchni pojawią się bąbelki).
- Po tym czasie dokarmiamy zakwas codziennie, dodając do niego 50 g mąki pszennej oraz 50 g wody, mieszamy i odstawiamy na kolejne 12 godz. Po 5 dniach zakwas pszenny powinien być gotowy. Masz teraz zakwas dokarmiony i gotowy do pieczenia! Jeśli chcesz zrobić zakwas pszenny od początku, procedura wyhodowania jest taka sama jak kwasu żytniego opisanego powyżej, wystarczy tylko mąkę żytnią zastąpić mąką pszenną.
Przepis na pyszny domowy chleb żytni na zakwasie
Nic nie smakuje lepiej na śniadanie czy kolację niż pyszny domowy chleb żytni z chrupiącą skórką! Jak zrobić chleb na zakwasie żytnim? To prosty przepis na Twój pierwszy chleb żytni na zakwasie.
Składniki:
- 600 gramów mąki żytniej razowej (typ min. 720)
- 500 ml letniej wody (ciepłej wody)
- 1 łyżeczka soli
- 165 g aktywnego zakwasu żytniego
Przygotowanie:
- Mąkę żytnią wsypujemy wraz z solą do miski i mieszamy.
- Dodajemy aktywny zakwas żytni, wlewamy wodę i wyrabiamy ciasto do momentu połączenia składników. Nie potrzebujesz długiego wyrabiania, konsystencję ciasta ma być luźna.
- Ciasto chlebowe (wyrobione ciasto) umieszczamy w keksówce posmarowanej masłem lub wyłożonej papierem do pieczenia. Przykrywamy ręcznikiem kuchennym i odstawiamy w ciepłe miejsce bez przeciągów na około 4 godziny i 30 minut. To czas wyrastania dla ciasto chlebowe. Chleb powinien wypełnić foremkę, zostawiając jedynie około 1 cm od góry (wyrastania ciasta).
- Wyrośnięte ciasto delikatnie skrapiamy wodą i wstawiamy do piekarnika nagrzanego do 210 stopni Celsjusza na 40 minut.
- Upieczony chleb od razu wyciągamy z piekarnika i studzimy na kratce. Gotowy chleb żytni na zakwasie!
Przepis na chleb na zakwasie pszennym
Chleb pszenny na zakwasie pszennym jest delikatniejszy i łagodniejszy w smaku niż żytni. Oto podstawowy przepis na pyszny chleb domowy na zakwasie pszennym:
Składniki:
- 400 g mąki pszennej chlebowej (typ 720)
- 1 łyżeczka soli
- 180 g aktywnego zakwasu (pszennego)
- około 300 ml wody (1-1,5 szklanki, najlepiej ciepłej wody)
Przygotowanie:
- Do miski kolejno dodajemy mąkę, sól, zakwas oraz wodę i bardzo powoli wyrabiamy ciasto (można drewnianą łyżką lub ręcznie, aż uzyskasz konsystencję ciasta). Nie wymaga długiego wyrabiania.
- Przykrywamy je folią spożywczą i pozostawiamy na 30 minut (czas wyrastania).
- Po tym czasie za pomocą drewnianej łyżki przekładamy ciasto chlebowe (wyrobione ciasto) do oprószonej mąką foremki 30×11 cm. Przykrywamy ściereczką i odstawiamy w ciepłe miejsce do wyrośnięcia na około 3 godziny (wyrastania ciasta). To czas wyrastania chleba.
- Po upływie tego czasu nagrzewamy piekarnik do 210 stopni Celsjusza i wkładamy do niego foremkę na 50 minut (do wyraźnego zarumienienia). Upieczony chleb wyjmujemy od razu z foremki i pozostawiamy do całkowitego wystudzenia.
Przepis na chleb pszenno-żytni na zakwasie
Do wypieku chleba pszenno-żytniego potrzebujesz dwóch rodzajów mąki: mąki żytniej i mąki pszennej. To dobry chleb dla tych, którzy lubią połączenie smaków.
Składniki:
- mąka pszenna typ 650
- mąka żytnia typ 720
- 180 g aktywnego zakwasu żytniego (lub pszennego, lub mieszanego)
- 330 ml letniej wody (ciepłej wody)
- 1,5 łyżeczki soli
Przygotowanie:
- Do miski wsypujemy mąkę pszenną, mąkę żytnią, sól i dodajemy zakwas.
- Stopniowo dolewamy letnią wodę (ciepłej wody) i mieszamy do połączenia składników (konsystencję ciasta powinna być klejąca, to ciasto bez długiego wyrabiania).
- Foremkę do pieczenia wykładamy papierem do pieczenia i przekładamy do niej ciasto. Przykrywamy kuchennym ręcznikiem lub gazą i umieszczamy w ciepłe miejsce na 5 godzin. To czas wyrastania (wyrastania ciasta).
- Piekarnik rozgrzewamy do temperatury 200 stopni Celsjusza i wkładamy do niego ciasto na 20 minut, po czym zmniejszamy temperaturę do 190 stopni Celsjusza i dopiekamy chleb jeszcze 20 minut.
Dodatkowa wskazówka: Pieczenie w naczyniu żeliwnym
Aby uzyskać wyjątkowo chrupiącą skórkę, możesz piec chleb w nagrzanym garnku żeliwnym z pokrywą. Nagrzewaj naczynie wraz z piekarnikiem nagrzanym. Ostrożnie przełóż ciasto (uformowany bochenek) do gorącego garnka, przykryj i piecz przez ok. 20-25 minut w 250°C. Następnie otwórz piekarnik, zdejmij pokrywę i dopiekaj przez kolejne 20-25 minut w 220°C do złotego koloru. To świetny sposób na chleb pieczony w warunkach domowych.
Podsumowanie – chleb domowy na zakwasie jest dla każdego!
Pieczenie chleba na żytnim zakwasie (czy też na pszennym zakwasie) nie jest trudne! Wymaga od nas jedynie czasu, dobrej jakości mąki i chęci. Nie potrzebujesz dodatku drożdży – całą pracę wykona Twój aktywny zakwas. Jeśli to Twój pierwszy chleb i jesteś na początku wypieku chleba, wybierz przepis na prosty chleb. Gdy zaznajomisz się z podstawami, możesz zacząć eksperymentować z dodatkami (siemię lniane, pestki dyni, nasiona słonecznika), nacinania chleba (ostry nóż) czy formowanie bochenka (np. w najzwyklejszy koszyczek do wyrastania, uzyskasz wtedy uformowany bochenek). Stwórz własną domowej piekarni i ciesz się dobry chleb każdego dnia!